admin, Author at M. Onur Sentepe

İlişkide Aşk mı Yaşıyorsunuz, Görev mi Yapıyorsunuz?

Posted on 12/05/202612/05/2026 by admin

İlişkide Aşk mı Yaşıyorsunuz, Görev mi Yapıyorsunuz?

Bir taraftan yakınlık isteriz, bağ kurmayı arzularız, sadakat, güven ve duygusal emniyet isteriz. Bir taraftanda tüm bunlara kavuştuğumuzda içimizde birden bir boşluk hissederiz.
Sebebi ise, aşkı çoğu zaman düşündüğümüz şekilde değil, geçmişte öğrendigimiz şekilde aramamızdır.

Aşk sorumlulukla karıştırıldığında

Aşk; yanında olmak, katlanmak, yük taşımak, yardım etmek, vazgeçmemek
ile özdeşleşir. İlk bakışta bu büyük bir ilişki becerisi gibi görülür. Ama çoğu zaman bunun altında bir düşünce hatası yatar:

“Gerçekten seviyorsam, canımı acıtsa bile katlanmalıyım.”

Böylece acı çekmek, sevginin bir kanıtı hâline gelir. Ve tam bu noktada bize zarar veren ilişkilerde gereğinden fazla kalıriz.

Rol kalıpları

Eğer buna geleneksel roller de eklenirse, bu düşünce hatası bir inanca dönüşür.

Örneğin:

Erkek/kadın güçlü olmalıdır.
Partnerinden vazgeçmemelidir.
Eş sorumluluk taşımalıdır.
Seven kişi dayanmalıdır.

Böylece ilişki, duygusal bir alan olmaktan çıkar, bir göreve dönüşür. Temel soru artık: “Bu ilişki bana iyi geliyor mu?” değil, “Ben rolümü doğru yerine getiriyor muyum?” olur. Ve tam burada kişi kendi ihtiyaçlarıyla bağını kaybetmeye başlar.

Karşılıklılık eksik olduğunda

Bazı insanlarda karşılıklılık duygusu çok zayıftır. Oysa sağlıklı ilişkiler sadece vermekle kurulmaz. Şu sorular da gerekir:

Bu adil mi?
Ben görülüyor muyum?
Denge var mı?
Yükü sadece ben mi taşıyorum?

Bazı insanlar bu soruları neredeyse hiç sormaz. İç sesleri daha çok şöyle der: “Ben vermeliyim.” Böylece kendini feda etmek kolayca sevgiyle karıştırılır.

Sonuç

Zor, yorucu ve hatta zarar verici bir ilişki garip biçimde tanıdık gelebilir. Sağlıklı olduğu için değil; bize ihtiyaç duyulduğunda değerli hissettiğimiz için. Buna karşılık sağlıklı ve dengeli bir ilişki garip biçimde boş gelebilir. Çünkü bazen eksik olan, sadece yıllardır sevgiyle karıştırdığımız o tanıdık acıdır.

Otomatik Düşünceler Günlüğü

Posted on 17/01/202617/01/2026 by admin

Otomatik Düşünceler Günlüğü (Zihnimiz Gün Boyu Ne Fısıldıyor?)

Gün içinde bazen bir anda içimiz sıkılır, kalbimiz hızlanır ya da kendimizi durup dururken suçlu, yetersiz ya da çaresiz hissederiz. Çoğu zaman bu duyguların nereden geldiğini tam olarak anlayamayız.

Oysa duygularımızın arkasında çoğu zaman farkında bile olmadığımız otomatik düşünceler vardır.

Otomatik düşünce nedir?

Bir durumla karşılaştığımız anda zihnimizde kendiliğinden beliren, hızlı ve çoğu zaman sorgulanmayan düşüncelerdir.

“Kesin bir şey yanlış yaptım.”
“Beni önemsemiyor.”
“Bu da benim hatam.”
“Bunun altından kalkamam.”

Bu düşünceler:

Bilinçli olarak seçilmez
Çok hızlı gelir
Çoğu zaman gerçek gibi hissedilir
Ama her zaman gerçek değildirler.

Neden otomatik düşünceler günlüğü tutarız?

Amacımız, düşünceleri değiştirmekten önce fark etmektir. Çünkü fark etmeden değişim olmaz.

Bu günlük sayesinde:

Zihnin hangi durumlarda tetiklendiğini görürüz.
Aynı düşüncelerin tekrar tekrar geldiğini fark ederiz.
“Ben böyleyim” dediğimiz şeyin aslında bir düşünce kalıbı olduğunu anlarız.

Günlük nasıl tutulur?

Bu bir “doğru–yanlış” defteri değildir.
Bir gözlem defteri gibidir. (Sadece 1-2 dakikanı alır, abartma!)

Aşağıdaki başlıklar yeterlidir:

1. Durum
O an ne oldu? Nerede? Kimlerle? Ne tetikledi?
Akşam evde yalnızdım.
Mesajıma cevap gelmedi.

2. Aklımdan geçen düşünce
Zihnin ilk söylediği cümle neydi? Sansürlemeden, yumuşatmadan yaz:
“Artık kimseye güvenemem.”
“İyi bir baba değilim.”
“Her şey bozulacak.”

3. Duygu
Bu düşünce bende ne hissettirdi?
(Korku, Suçluluk, Utanç, Üzüntü, Öfke…)

4. Davranış
Bu duygu beni ne yapmaya itti?
(İçime kapandım, Kaçındım, Sürekli düşündüm, Hiçbir şey yapmadım…)

Örnek bir günlük kaydı

Durum: Akşam çocuklar uyuduktan sonra ev sessizdi.
Otomatik düşünce: “Eğer böyle devam ederse her şeyi mahvedeceğim.”
Duygu: Korku, çaresizlik.
Davranış: Sürekli düşünme, uyuyamama.

Bu kadar.
Yorum yok. Analiz yok. Düzeltme yok.

Bu günlük ne işe yarar?

Bir süre sonra şunu fark etmeye başlarsın:
Aynı düşünceler tekrar ediyor. Aynı durumlar beni tetikliyor. Duygularım rastgele değil.

Ve çok önemli bir ayrım ortaya çıkar:
“Bu bir gerçek mi, yoksa zihnimin otomatik bir yorumu mu?”
Bu fark, terapide çalışılabilecek en değerli noktadır.

Küçük ama önemli bir not

Otomatik düşünceler:

Zayıflık göstergesi değildir.
“Yanlış” olmak zorunda değildir.
Sizi kötü biri yapmaz.

Onlar sadece, geçmiş deneyimlerin ve öğrenmelerin zihindeki izleridir.

Son söz

Otomatik düşünceler günlüğü tutmak, kendinle kavga etmek değil;
kendini dinlemeyi öğrenmektir.

Zihnin ne söylüyor? Ne zaman söylüyor? Hangi duyguyu getiriyor?
Bunları fark etmek, değişimin ilk ve en sessiz adımıdır.

Felaketleştirme – Pireyi Deve Yapmak

Posted on 12/03/202524/03/2025 by admin

Felaketleştirme - Pireyi Deve Yapmak

Sorunlu düşünce hatalarını tanıyalım

Sorunlu Düşünce Hatalarını Tanıyalım

Düşünce hataları (cognitive distortions), kişinin gerçekliği bulanık algılamasına ve olayları olduğu gibi görememesine neden olan sistematik düşünce yanılgılarıdır. Bu hatalar genellikle otomatik olarak ortaya çıkar ve kişinin duygularını, davranışlarını ve genel ruh halini olumsuz yönde etkileyebilir.

Felaketleştirme, bir olayın veya durumun olduğundan çok daha kötü olduğunu düşünmektir. Kişi, gelecekteki olası sonuçları en olumsuz şekilde hayal eder ve küçük bir sorunu büyük bir felaket gibi algılar.

Örneğin, bir sınavdan geçemeyen biri, “Hayatım mahvoldu, asla başarılı olamayacağım!” diye düşünebilir. Oysa bu, sadece bir sınavdır ve telafi edilebilir.

Örnekler:

Depresyon

“Bu halimle ne kadar daha devam edebilirim ki? Belki de hiçbir zaman kendimi toparlayamayacağım. Terapiden de bir sonuç almazsam, her şey daha da kötüye gider ve hayatımda hiçbir şey düzene girmez.”

Anksiyete Bozukluğu

Bir kişi, önemli bir sunum yapacak ve biraz kaygı hissediyor.

“Eğer burada hata yaparsam, herkes beni başarısız olarak görür. Bir daha hiçbir işte kendimi kanıtlayamam, herkes gözümde başarısız biri olarak kalacak. O kadar kötü olacağım ki, belki de bir daha kimse bana şans vermez.”

Bu düşünce, durumun daha kötüye gitme korkusunu artırır.

OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk)

Bir kişi, evde kapıyı kilitleyip kilitlemediğinden emin olamıyor.

“Eğer kapı açık kalırsa, evim soyulacak. Tüm değerli eşyalarım çalınacak ve bir daha hiç güvende hissetmeyeceğim. Bu düşünce kafamı o kadar kurcalayacak ki, dışarı çıkmam neredeyse imkansız olacak.”

Burada kişi, olayın olasılığını büyük bir felakete dönüştürür.

Yeme Bozukluğu

“Bir kere bu kadar fazla yemek yedim, her şeyim berbat olacak. Kilo alacağım ve bütün çabalarım boşa gidecek. Sonra bir daha toparlayamayacak ve tüm sağlıklı alışkanlıklarımı kaybedeceğim.”

Başarısızlık Kaygısı

“Yine berbat ettin. Ne zaman düzgün bir şey yapabileceksin? Hep yetersizsin, asla başarılı olamayacaksın.”

Burada kişi, geçmişte ebeveynlerinden duyduğu yargılayıcı söylemleri kendi iç sesi haline getirmiştir.

Sosyal Kaygı

Bir kişi, bir arkadaş grubuyla buluştuğunda sessiz kaldığını fark eder.

“Herkes seni sıkıcı buluyor. Küçüklüğünden beri böyleydin. Kimse seni gerçekten sevmez. Hep bir kenara itileceksin.”

Bu düşünce, geçmişte ebeveynlerin “neden daha dışa dönük değilsin?” veya “insanlar seni böyle sevmez” gibi sözlerinden kaynaklanabilir.

Romantik İlişkilerde Kaygı

“Tabii ki seni unuttu. Sen sevilecek biri değilsin. Küçüklüğünden beri böyleydi, kimse seni gerçekten istemedi. Belki de hata sende, daha çok çaba göstermelisin, yoksa herkes gider.”

Burada, kişinin çocuklukta yeterince ilgi görmediği ya da ebeveynlerinin sevgisini hak etmek için ekstra çaba göstermesi gerektiğine inandığı bir durumun yankısı görülür.

Öz Disiplin ve Mükemmeliyetçilik

Bir kişi, diyet yaparken bir gün fazla yemek yer.

“İşte yine iradesizliğini gösterdin. Hep başarısız oldun, hiçbir şeyi sürdüremiyorsun. Böyle giderse her şey mahvolacak. Neden biraz daha disiplinli olamıyorsun?”

Bu tür bir iç konuşma, çocuklukta ebeveynlerin sık sık eleştirdiği veya mükemmeliyetçilik beklentisi içinde olduğu bireylerde yaygın olabilir

Bloğum

Duygusal Yoksunluk Şeması

Posted on 08/03/202510/04/2025 by admin

Duygusal Yoksunluk Şeması

Bu şema, bireyin çocukluk döneminde yeterli duygusal destek, yakınlık, ilgi veya anlayış görmemesi sonucu gelişir.

Duygusal Yoksunluk Şemasının Özellikleri:

İlgi Eksikliği: Kişi, başkalarının kendisini gerçekten önemsemediğini ve duygusal olarak desteklemeyeceğini düşünür.

Anlama Eksikliği: Kendi duygularının ve ihtiyaçlarının çevresindekiler tarafından anlaşılmadığını hisseder.

Korunma ve Rehberlik Eksikliği: Zor zamanlarında ona rehberlik edecek, destek olacak veya güven sağlayacak birinin olmadığını düşünür.

Bu Şemaya Sahip Kişilerin Tipik Düşünce ve Davranışları:

Başkalarından duygusal destek beklememek veya bunu talep edememek.
Yakın ilişkilerde hep eksiklik ve hayal kırıklığı hissetmek.
Duygularını paylaşmanın anlamsız veya tehlikeli olduğuna inanmak.
Soğuk veya mesafeli partnerleri çekici bulmak ve duygusal olarak erişilebilir kişilerden uzak durmak.

Duygusal Yoksunluk Şeması olan bireylerin soğuk veya mesafeli partnerleri çekici bulmasının ve duygusal olarak erişilebilir kişilerden uzak durmasının temel nedenleri şunlardır:

Tanıdık Olanı Arama (Şema Kimyası)

Şema terapiye göre, bireyler çocuklukta deneyimledikleri ilişki dinamiklerini yetişkinlikte bilinçdışı olarak yeniden üretme eğilimindedir.
Eğer kişi çocukken soğuk, mesafeli veya ilgisiz ebeveynlerle büyüdüyse, yetişkinlikte de bu tür ilişkileri tanıdık ve “doğru” hisseder.
Duygusal olarak erişilebilir bir partner, bilinçdışı düzeyde yabancı veya rahatsız edici gelebilir çünkü çocukluk deneyimleriyle uyuşmaz.

Duygusal Yoksunluğu Doğrulama (Şema Aktivasyonu)

Şema aktif olduğunda, birey bilinçsizce kendini haklı çıkarmak için ona uygun ilişkiler seçer.
Eğer içsel inancı “Kimse bana duygusal olarak gerçekten yakın olmaz” ise, soğuk veya mesafeli bir partner seçerek bu inancını yeniden doğrular.
“Bak, yine beni anlamayan birini seçtim” şeklinde düşünerek, geçmişte yaşadığı duygusal yoksunluğu tekrar yaşar ve pekiştirir.

Duygusal Yakınlıktan Kaçınma (Savunma Mekanizması)

Yakın ilişkilerde duygularını açmak, kırılgan hissetmek anlamına gelir ve bu, terk edilme veya reddedilme korkusunu tetikleyebilir.
Soğuk ve mesafeli bir partnerle birlikte olmak, derin bağ kurmayı zorlaştırdığı için bu korkuların ortaya çıkmasını engeller.
Yani kişi, bilinçdışı olarak yakınlıktan kaçınmak için “ulaşılamaz” kişilere yönelir.

Değersizlik İnancı ve Kendini Kanıtlama Çabası

Duygusal yoksunluk şeması olan kişiler genellikle kendilerini sevilmeye değer görmezler.
“Eğer gerçekten sevilesi biri olsaydım, ebeveynlerim bana daha fazla ilgi gösterirdi” gibi bilinçdışı bir inanç taşıyabilirler.
Bu yüzden, soğuk veya ilgisiz bir partneri duygusal olarak daha yakın, anlayışlı veya ilgi gösteren birine dönüştürmeye çalışarak onun sevgisini kazanma çabasına girerler.
“Eğer onun sevgisini kazanabilirsem, yeterli olduğumu kanıtlamış olurum” gibi bir döngü içine girerler.

Bağlanma Stilleri ile İlişki

Çocuklukta güvensiz-kaçınmacı bağlanma geliştiren kişiler, duygusal olarak mesafeli partnerleri daha çekici bulabilirler.
Bu kişiler için bağımsızlık ve kontrol önemli olduğundan, kendilerine fazla yaklaşan bir partner rahatsız edici olabilir.
Kaçınmacı bağlanan bireyler, “yakınlık boğar” inancına sahip olabilirler, bu yüzden duygusal olarak kapalı partnerleri seçerler.
Bağımsız olmaya aşırı vurgu yapmak ve başkalarına güvenmekten kaçınmak.

Bu durum, kaçıngan bağlanma stiline sahip bireylerin özellikleriyle doğrudan ilgilidir. Kaçıngan bağlanma, bir kişinin çocukluk döneminde ebeveynlerinden yeterli duygusal yakınlık veya güvenli bağlanma deneyimi yaşamadığı durumlarda gelişir. Bu bağlanma stiline sahip bireyler, duygusal yakınlık ve bağımsızlık konusunda zıt bir içsel çelişki yaşarlar.

Kaçıngan Bağlanma ve Bağımsızlık İhtiyacı:

Kaçıngan bağlanma stiline sahip kişiler, duygusal yakınlıktan genellikle rahatsızlık duyarlar ve başkalarına güvenme konusunda zorluk çekerler.
Bağımsızlık onlar için çok önemlidir çünkü başkalarına duydukları güven eksikliği nedeniyle, kendilerini yalnız başlarına yeterli ve güçlü hissetme ihtiyacı taşırlar.
Aşırı yakınlık, onları boğucu veya denetleyici olarak hissettirebilir. Duygusal olarak yakın bir partnerin onlara sürekli ilgi göstermesi, bağımsızlıklarına tehdit olarak algılanabilir.
Bu kişiler, başkalarının onlara çok fazla yaklaşmasını, onları “bağlamaya” çalışmasını ya da aşırı duygusal bağımlılık kurmalarını istemezler. Bu tür ilişkilerde, mesafe ve bağımsızlık onlar için daha rahatlatıcıdır.

Sonuç

Duygusal yoksunluk şeması ve kaçıngan bağlanma stili, bireyin duygusal ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmasına ve bu nedenle ilişkilerde belirli kalıpları yeniden yaratmasına yol açar. Duygusal yoksunluk şeması olan kişiler, çocukluklarında yeterince duygusal destek ve yakınlık görememiştir. Bu eksiklik, onları ilişkilerde duygusal bağlantı kurmaya yönelik derin bir açlık içinde bırakır. Ancak, bu kişiler bilinçdışı olarak, soğuk, mesafeli ve duygusal açıdan uzak partnerleri kendilerine daha yakın ve tanıdık hissederler. Bu, geçmişteki duygusal eksiklikleri yeniden deneyimlemeye yönelik bir kalıp olabilir. İçsel bir düzeyde, geçmişte eksik olan şeyleri yeniden bulma arayışı, onları daha mesafeli ilişkilere yönlendirebilir.

Bu durumla paralel olarak, kaçıngan bağlanma stiline sahip bireyler, çocukluklarında güvensiz bağlanma yaşamış ve ebeveynlerinden duygusal olarak yeterince yakınlık ve ilgi görmemiştir. Bu kişiler, duygusal yakınlık ve bağımlılıkla ilgili ciddi bir içsel çelişki yaşarlar. Bir taraftan yakınlık ve bağlılık arayışında olabilirken, diğer taraftan da bağımsızlık ve kontrol ihtiyaçları bu duygusal yakınlığı reddetmelerine yol açar. Kaçıngan bağlanma stiline sahip bireyler, duygusal olarak başkalarına yakınlaşmak yerine, onları mesafeli ve bağımsız tutmayı tercih ederler. Bu mesafe, onları savunmasızlıktan korur ve duygusal güvende hissetmelerini sağlar.

Her iki durumda da, bireyler duygusal yakınlıktan kaçınır, çünkü yakınlık onları güvensiz ve savunmasız hissettirir. Bu nedenle, duygusal olarak mesafeli ve soğuk partnerler, onlara daha güvenli ve rahatsız edici olmayan bir ilişki deneyimi sunar. Gerçekten ilgi gösteren ve duygusal olarak açık olan partnerler, onlara fazla yoğun veya boğucu gelir ve bu da ilişkilerde derinleşmeyi engeller.

Ancak, terapi sürecinde bu kalıplar fark edilebilir ve değiştirilmesi sağlanabilir. Terapist rehberliğinde, kişi sağlıklı bağlanma stratejilerini öğrenir, duygusal yakınlık ve güvenli bağlanma deneyimlerini daha sağlıklı bir şekilde yaşamak için adımlar atar. Bu süreç, duygusal açlıklarının ve geçmişteki yaralarının iyileşmesine yardımcı olabilir. Zamanla, kişi daha güvenli, yakın ve doyurucu ilişkiler kurmaya başlar, böylece duygusal yoksunluk şemasının ve kaçıngan bağlanma stilinin yarattığı engeller aşılabilir.

Duygusal Yoksunluk Şeması Nasıl Gelişir?

Bu şema genellikle çocukluk döneminde ebeveynlerin yeterli duygusal sıcaklık göstermemesi, ilgisiz veya mesafeli olmaları ya da çocuğun duygusal ihtiyaçlarını karşılamamaları sonucu ortaya çıkar. Özellikle şu durumlar şemanın gelişmesine neden olabilir:

Ailede duyguların açıkça ifade edilmemesi veya bastırılması.
Ebeveynlerin çocuğun duygusal ihtiyaçlarına karşı duyarsız olması.
Çocuğun ebeveynlerinden sürekli ilgi ve sevgi beklemesine rağmen bunu yeterince görememesi.

Duygusal yoksunluk semasi olanlarin hangi temel duygusal ihtiyaclari ihmal edilmistir?

1. Güvenli Bağlanma ve Duygusal Yakınlık İhtiyacı

Çocuklukta sıcak, tutarlı ve sevgi dolu ilişkiler yaşanamamıştır.
Fiziksel ve duygusal temas (örneğin sarılma, ilgiyle dinlenme) yetersiz kalmıştır.
Ebeveynler ya soğuk, ilgisizdir ya da duygularını açıkça ifade etmemiştir.

2. Duyguların ve İhtiyaçların İfade Edilebilmesi ve Anlaşılması İhtiyacı

Çocuk, duygularının anlaşılmadığını ve önemsenmediğini hisseder.
Duygusal ihtiyaçları görmezden gelinmiş, küçümsenmiş ya da inkâr edilmiştir.
Bu da bireyin kendi duygularını bastırmasına ya da değersiz hissetmesine yol açar.

3. Duygusal Güven ve Destek İhtiyacı

Zor zamanlarında yanında olacak, teselli edecek bir figür eksiktir.
“Güvenilir bir yetişkine yaslanmak” gibi bir deneyim yaşanmamıştır.
Bu nedenle birey, duygusal destek beklememeyi ve her şeyle tek başına baş etmeyi öğrenmiştir.

Bu temel ihtiyaçlar çocuklukta yeterince karşılanmadığında, kişi yetişkinlikte de duygusal olarak yetersiz hisseder, derin bir boşluk yaşar ve ilişkilerinde doyum bulmakta zorlanır.

Bloğum

Bilişsel Davranışçı Terapi

Posted on 09/12/202223/08/2023 by admin

admin

İnsanları tedirgin eden, olan biten değil, olan bitenle ilgili inandıklarıdır.

Epiktetos

Bilişsel terapinin büyük babası olarak görülen Albert Ellis (1913-2007)’e göre insanoğlu doğarken zihinsel açıdan irrasyonel düşüncelere meyilli olarak bir anne babanın kucağına doğar. Kendisine bakım veren, büyüten, besleyen bireylere karşı çocuk, bir duygusal yakınlık ve bağ kurar. Çocuk kurduğu bu bağ ve bilişsel seviyesi sebebiyle anne ve babasının doğrularını yanlışlarını sorgulamaz, ebeveynlerin tepkilerini, yaptıklarını ve söylediklerini anlamasa da, onlara İNANIR. Hayatı, olayları ve kişilieri, hatta kendi benlik algısını anne ve babasının
• dünyaya bakan gözleriyle,
• insan ilişkilerine ve yaşadıklarına verdikleri tepkilelere göre anlamlandırır ve yorumlar.

Bu dönemde „ön kabullerin“ aktarımı çocuğun kişiliğinin kökleşme ve kalıplaşma süreci olduğundan dolayı son derece önemlidir. Daha sonraki eğitim süreçlerinde de önemli bulduğu ve duygusal yakınlık hissettiği öğretmenleri ve eğitmenlerin çocuğun kişiliğinin oluşması üzerinde etkisi vardır. Ancak en önemli etki her zaman anne babanın çocuk üzerindeki etkisidir. Çocuk kendisinin bağ kurduğu ve tek güvendiği ötekinin (Anna-Baba-Bakıcı) duygu ve düşünce kalıplarını kendi psikolojik dünyasının inşası için bir dayanak noktası olarak görür. Bu ilişkiler ağında çocuk, gelecek adına kendi duygu, düşünce ve davranış kalıplarını geliştirir. Artık çocuğun (bireyin) kendiyle, başkalarıyla ve dünyayla ilgili İNANDIĞI katı bir kurgusu vardır. Dışarıda varolan gerçekliği kendi inançlarından ve ön kabullerinden oluşan bu katı heykelin merceğinden geçirerek algılar ve degerlendirir.

Asimilasyon

Daha sonraki hayatında da insan bu heykelimsi duygu, düşünce ve davranış kalıplarının kolay kolay dışına çıkamaz. Dünyayı bilme ve insanları tanımada bu kalıpların etkisi son derece önemlidir. Farklı his ve düşüncelere karşı ise daima ürkek ve yabancıdır. Hatta çoğu zaman ömrünü çarpık da olsa – kendi inandığı bu putun duygu, düşünce ve davranışlarının doğruluğunu teyit etmek ve kanıtlamak için sarf eder. Çünkü ancak inandığı doğrularla kendi varlığını sürdürebileceğini düşünür. Insanların oluşturduğu bu kişilik şemaları o kadar belirleyicidir ki, farklı ve yabancı olanı kendi duruş ve varlığı için tehdit olarak algılar. Dışarıdan içeri sızan yeni ve yabancı bilgi, ve inançlar, onun bildiklerini ve inandıklarını degiştirmesine müsade etmez. Aksine olan biteni inandıklarını doğrulayacak şekilde yorumlar ve teyid eder (Asimilasyon). Zira insan iç dünyasında dengesizlik meydana getiricek her türlü sorgulamaya kapalıdır. Çünkü bu aynı zamanda konfor alanını terk etmek manasına gelmektedir. Fakat bu asimilasyon, kendi ruhunun heykelinin içinden çıkamama sebebiyle anı ve gerçekleri yaşamak, görmek adına çoğu zaman insana hayatı zindan edebilir. Hatta bazen ağır psikolojik rahatsızlıklarla bir ömür geçer ama insan o kendi benlik putunun çarpık duygu, düşünce ve davranış kalıplarından kurtulma cesaretini gösteremez.

Accomodation

Bilişsel davranışçı terapi (Kognitive Verhaltenstherapie)

insanı sağlığından eden ve baş edemediği, rahatsızlık duyduğu – büyük ölçüde 0-6 yaş arasında ve ilerleyen yaşlarda öğrendiği- olumsuz duygu, düşünce ve davranış kalıplarını ve şemaları kırma,
zaman içerisinde “ötekinin” (Anne -Baba-Bakıcı) ve içinde yaşadığı sistemin ona çizdiği çerçevenin dışına çıkmasına,

sağlıklı ve özgür yaşamasına yardımcı olur. Bir yönüyle kendi iç dünyasını, hayatın kendi gerçeklerinin dizayn etmesine müasade eder (Accommodation).

Hedef kişinin başını derde sokan, onu rahatsız eden, dünya, kendi ve başkalarıyla olan duygu, davranış ve düşünce kalıplarını sorgulaması,

kendinin güçlü ve zayıf yönlerini fark etmesi ve bunları kabullenmesi,
güçlü ve zayıf yönleriyle başa çıkmayı, üstesinden gelmeyi öğrenmesi,
kendi kişilik gerçekliği üzerinde kendinin uzmanı olması.

Ancak insan, klasik psikanalizin öne sürdüğü gibi bu çocukluk döneminde geliştirdiği irrasyonel kalıplarının kölesi ve kurbanı olmak ya da öyle kalmak zorunda değildir. Yani insanı, çocukluk dönemine hapsetmemiz gerekmiyor. Çünkü insan aynı zamanda iradesi ile geçmişin sağlıksız duygu, düşünce ve davranış kalıplarından çıkabilecek ve içindeki kendi putunu kırabilecek özgürlüğe sahiptir. Sadece içinde bulunduğu konfor alanından çıkıp yeni bir dünyaya adım atmaya cesaret etmelidir.

Cocukluk dönemlerinde oluşan şemaları aşmak için psikolojide çeşitili yöntemler geliştirilmiştir. Freud´un kurduğu psikoanaliz yöntemi bunların en tanınanlarından. Ancak günümüzde insanı daha bütüncül ele alan Bilişsel Davranışçı Terapi (Kognitive günümüzdeki Verhaltenstherapie) insanın hayatta karşılaştıgı davranış problemlerini çözmede daha yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bilişsel Davranışçı Terapi diğer terapi ekollerine kıyasla danışanın terapi sürecine aktif bir şekilde dahil olmasını zorunlu görür ve her bireye, kişiye özel bir yaklaşım sunar. Danışan, terapi sürecinde hangi metot ve yöntemin ne için uygulandığını öğrenir. Bu ekolün teori veterapist yönteminin gözlem ve deneye dayalı olması onu diğer psikoterapi ekollerinden farklı kılan en önemli özelliğidir. Bilişsel Davranışçı Terapi bilimsel psikolojiye, uzmanlık bilgisine ve çok yönlü metedolojik uyulamalara dayanması itibariyle bu gün en popüler terapi yöntemi haline gelmiştir.

Bilişsel Davranışçı Terapi süreci nasıl işler?

Terapiye başlarken ilk etapta ayrıntılı bir şekilde problem analizi yapılır ve tanı tespiti doğrultusunda süreç ilerler. Terapist için önemli olan problemin oluşumunu ve danışanın içinde bulunduğu şartları, tutum ve alışkanlıkların danışanın şikayetlerini nasıl besleyip büyüttüğünü anlamaktır.
İkinci adım ise, danışan için bir terapi hedefinin belirlenmesidir. Terapist hedefi danışmanla birlikte belirler. Terapist bu aşamada danışanın içinde bulunduğu zorluğu, danışanın duygusal ve sosyal becerilerini, taleplerini ve ihtiyaçlarını gözönünde bulundurur.
Terapinin hedefleri belirlendikten sonra terapist, danışana bazı teknik ve stratejik öneriler sunar. Örneğin:

Psikoeğitim: Danışanın rahatsızlığı ve tedavisi hakkında bilgilendirilmesi,
Yüzleşim: Danışanın hayalde (in sensu) ve gerçekte (in vivo) ona rahatsızlık veren düşünceleri ile yüzleşmesi,
Bilişsel teknikler: Olumsuz düşüncelerin olumlu düşüncelere evrilerek özgüvenin güçlendirilmesi,
Rol çalışmaları doğrultusunda
o duygusal ve sosyal zeka,
o insan ilişkilerinde iletişim,
o problem çözme becerilerinin arttırılması,
Kas gevşetici teknikler: – PMR, Autogenes Training, Fantazide yolculuk, nefes egzersizi,
Mutluluk: Keyif ve sevincin yaşanmasına müsade etmeyi öğrenmek va hayatına uygulamak.

Etikili bir psikoterapi için gerekli olanlar

Her seansta yukarıda örnek olarak verilen teknikler, tespit edilen sorunun çözümü için hayata geçirilmeye çalışılır. Bu terapinin amaçlarından birtanesi seanslarda öğrenilen teknik ve stratejilerin, günlük hayatta da uygulanmasıdır. Bu sebeple terapist, danışana ev ödevi verir.
Ev ödevleri bu bağlamda Bilişsel Davranışçı Terapinin en önemli bileşenlerindendir. Ayrıca tedavinin başarıyla sonuçlanması adına hayata geçirilen her tekniğin teyidi yapılır, uygulanan terapinin danışanı hedefine yaklaştırıp yaklaştırmadığı danışanla birlikte süreç içerisinde sorgulanır.

Terapinin başarısı için danışanın düzenli olarak terapiye gelmesi, seanslar esnasinda verilen ev ödevlerini yapması ve seanslarda aktif olarak birlikte çalışması gerekir. Bu nedenle danışan, terapi saatlerinin dışında terapinin başarısı adına sorumluluk almalı ve kendine zaman ayırmalıdır.